Planowanie finansowe obejmuje nie tylko aktualne przychody i wydatki, ale także zobowiązania, których rzeczywista wysokość będzie znana dopiero w przyszłości. Ich oszacowanie może być trudne, gdy zależą od zmian wynagrodzeń, długości zatrudnienia, warunków gospodarczych lub prawdopodobieństwa wystąpienia określonych zdarzeń. W tak zaistniałych okolicznościach stosuje się metody aktuarialne, wykorzystywane między innymi w rachunkowości, ubezpieczeniach i analizie ryzyka.
Biuro aktuarialne może zajmować się przygotowywaniem obliczeń dotyczących przyszłych świadczeń, rezerw a także innych zobowiązań długoterminowych. Istotnym elementem tego procesu jest postanowienie, jakie informacje są potrzebne do analizy i czy dostępne dane odpowiadają jej celowi. Nie każdą wartość można określić bez dodatkowych zaleceń. Nierzadko niezbędne jest przyjęcie określonego wariantu rozwoju sytuacji, a następnie sprawdzenie, jak wpływa on na końcowy rezultat.
W praktyce aktuarialnej istotne miejsce zajmuje analiza kodów świadczeń pracowniczych. Przedsiębiorstwa mogą być zobowiązane do wypłaty odpraw emerytalnych, rentowych, nagród jubileuszowych lub innych świadczeń wynikających z wewnętrznych regulacji. Ich przyszły koszt zależy w głównej mierze od liczby zatrudnionych osób, wieku pracowników, stażu pracy i wysokości wynagrodzeń. Znaczenie mają również zasady nabywania uprawnień oraz przewidywany moment wypłaty. Wycena aktuarialna polega na oszacowaniu wartości zobowiązań z uwzględnieniem prawdopodobnego przebiegu przyszłych zdarzeń i wartości pieniądza w czasie. W obliczeniach wykorzystuje się między innymi założenia dotyczące wzrostu płac, rotacji pracowników i stopy dyskontowej. Poszczególne parametry oddziałują na wynik w różnym stopniu, dlatego ich dobór powinien odpowiadać charakterowi analizowanego świadczenia. Na przykład zmiana przewidywanego tempa wzrostu wynagrodzeń może wpłynąć na szacowaną wartość przyszłych uposażeń, dosłownie o ile aktualne pensje pozostają na tym samym poziomie. Z tego powodu wynik należy interpretować razem z informacjami o przyjętych postanowieniach.
Przygotowanie kalkulacji wymaga też sprawdzenia dokumentacji i sposobu gromadzenia danych. Występujące w niej rozbieżności mogą dotyczyć stażu pracy, dat zatrudnienia, składników wynagrodzenia lub zasad określających prawo do świadczenia. Każdy z owych elementów może mieć znaczenie dla obliczeń. Jeżeli już dane pochodzą z kilku systemów, należy sprawdzić, czy obejmują ten sam okres i zostały przygotowane według zgodnych zasad. Nie można także automatycznie przyjmować, że brak informacji nie wpłynie na rezultat. W współzależności od sytuacji niezbędne może być uzupełnienie dokumentacji, wyjaśnienie wątpliwości albo zastosowanie założenia, którego wpływ zostanie stosownie prezentowany. Na prawdę istotna jest sposobność odtworzenia całego procesu, zwłaszcza gdy kalkulacja stanowi część dokumentacji finansowej. Zapisanie źródeł danych, metody obliczeń i bardzo istotnych parametrów pozwala w przyszłości sprawdzić, z czego wynikają różnice między kolejnymi okresami. Mogą one być wynikiem modyfikacji w strukturze zatrudnienia, aktualizacji zaleceń ekonomicznych albo korekty informacji zastosowanych uprzednio. Rozpoznanie przyczyny jest istotne, ponieważ każda z owych sytuacji może wymagać innego sposobu postępowania.
Zastosowanie metod aktuarialnych obejmuje także szacowanie ryzyka ubezpieczeniowego a także analizę przyszłych uposażeń. W takich sytuacjach znaczenie mają dane dotyczące liczby zdarzeń, wartości roszczeń, czasu ich rozliczania i modyfikacji obserwowanych w kolejnych latach. Na bazie dostępnych informacji buduje się modele, które opisują możliwy przebieg przyszłych zobowiązań. Powinno się natomiast uwzględnić ograniczenia wynikające z jakości danych i zmienności analizowanego zjawiska. Jeżeli już badana grupa jest niewielka, pojedyncze nietypowe przejście może wyraźnie wpłynąć na wynik. Z kolei informacje historyczne nie zawsze odzwierciedlają obowiązujące warunki, zwłaszcza gdy zmieniły się przepisy, ceny albo zasady zawierania umów. Dlatego przed wykorzystaniem modelu powinno się wycenić, czy wcześniejsze obserwacje pozostają miarodajne. W analizach uwzględnia się niekiedy kilka wariantów, aby określić, jak odmienne założenia wpływają na szacowaną wartość. Po pewnym czasie można porównać prognozy z rzeczywistymi danymi i ustalić, czy rozbieżności wynikają z naturalnej zmienności, czy wskazują na konieczność aktualizacji przyjętych parametrów.
Zobacz więcej: wycena spółki.